Кеңестік Қазақстандағы жоғары білім беру жүйесінің даму мәселесі - Шалдарбекова, A.B. (Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің хабаршысы. Педагогика. Психология. Социология сериясы, 2023)
Бұл мақалада Кеңестік кезеңдегі Қазақстандағы жоғары білім беру жүйесінің даму жолы жоғары оқу орындарының құрылуы мен бағыты, жоғары оқу орындарына оқуға қабылдау мен аспирантура тұрғысынан қарастырылады. Зерттеудің мақсаты – республикадағы жоғары білім беру жүйесінің қалыптасу және даму тарихын талдау. Әдістемелік құрал ретінде құжаттарды талдау әдісі қолданылды. Зерттеу нәтижесі жоғары білім беру жүйесінің Кеңестік жүйеге бағынатын әрі қызмет көрсететін құрамдас бөлігі болғанын көрсетеді. Оның дамуы мен кеңеюі ең алдымен экономикалық жоспарлаумен, өнеркәсіптік қажеттіліктермен және идеологиялық басымдықтармен айқындалды. Сондықтан Кеңестік кезең бойы жоғары оқу орындары үздіксіз ашылып, олардың саны тұрақты түрде өсіп отырды. Бұл үдеріс студенттер санының өсуімен қатар жүрді. Жоғары оқу орнына түсу мүмкіндігінің артуы оқыту формасының әр түрлілігі және жоғары оқу орындарының негізгі кампустарынан басқа көптеген аймақтық филиалдары мен факультеттерінің құрылуының арқасында мүмкін болды. Нәтижесінде медициналық институттарды қоспағанда, барлық жоғары оқу орындарында күндізгі бөліммен қатар оқу сырттай немесе кешкі бөлімдерде, кейде екеуінде де жүргізілді. Алайда жоғары оқу орнынан кейінгі білім салыстырмалы түрде баяу дамыды. Өз кезегінде мемлекеттік саясат техникалық ғылымдарға көбірек көңіл бөлді. Оған техникалық мамандықтарға мемлекеттік квоталардың көп бөлінуі және осы бағыттар бойынша кандидаттық және докторлық дәрежесі бар оқытушылардың пайызы жоғары болғаны дәлел.